Wetenswaardigheden
5 - Gelauwerd
Louis Royer, Joost van den Vondel. Vondelpark Amsterdam.
Publius Ovidius Naso (43 v. Chr. – 17 n. Chr.).
Daar zit hij dan, Joost van den Vondel, in zijn eigen Vondelpark. Zo mooi vereeuwigd door de beeldhouwer Louis Royer in 1867. Op zijn hoofd een lauwerkrans, ontleend aan de god Apollo, god van alle kunsten en natuurlijk ook van de Dichtkunst.
Vanwege de tentoonstelling Metamorfosen in het Rijksmuseum (tot 25 mei 2026) ging ik het verhaal van Apollo nog eens nalezen in Ovidius' Metamorphosen. Daar wordt verteld hoe Apollo aan de laurierkrans, de lauwerkrans kwam. Aanvankelijk moest Apollo het met eikenbladeren doen, laurier bestond nog niet: 'Apollo moest zijn sierlijk hoofd vol lange lokken nog met loof van andere bomen kransen', meldt Ovidius1 . Maar daar kwam de metamorfose te pas.
De jonge Apollo is, dankzij een verdwaalde pijl van Cupido, smoorverliefd geworden op de nimf Daphne. Ovidius beschrijft dat beeldend. Daphne moet niets van Apollo hebben en slaat op de vlucht. Maar Apollo achtervolgt haar: 'Zo renden ook de god - uit liefde - en de nimf - uit angst.' Dan roept Daphne haar vader Peneius, een riviergod, te hulp: 'Bevrijd me van dit lichaam dat me veel te mooi deed zijn!' Vader Peneius verandert zijn dochter in een boom en zo ontsnapt ze aan Apollo. Dan roept Apollo uit: 'Omdat je niet mijn vrouw kunt worden, zul je in elk geval mijn boom zijn, en jij zult voortaan mijn haar omkransen en mijn lier en pijlenkoker sieren.' 'De laurierboom knikte met de nieuw ontstane takken en bewoog haar kruin of het een hoofd was.'
Zo leverde de mooie Daphne eeuwenlang lauwerkransen aan iedereen die eer en lof verdiende.
Gian Lorenzo Bernini, Apollo en Daphne, 1622-1625. Galleria Borghese, Rome.
Jean Louis Liotard, Apollo en Daphne, naar het beeld van Bernini in Rome, pastel, 1736. Rijksmuseum, Amsterdam.
1Vertaling Marietje d'Hane-Scheltema, 2000.
Aan het begin van iedere maand een nieuwe Wetenswaardigheid. De eerdere Wetenswaardigheden zijn te vinden in het archief.